Hardy werd al vaker verfilmd (vooral Tess en Far from the Madding Crowd waren memorabel), en als je Patrick Duynslaegher moet geloven zullen er de komende maanden nog een drietal andere volgen. In elk geval was Jude The Obscure Hardy's laatste roman, wegens de ondraaglijke controverse rond het boek. Meer dan honderd jaar later is de roman nog steeds spraakmakend.
Regisseur Michael Winterbottom (Butterfly Kiss) vertelt in een dikke twee uur tijd de tragische levensloop Jude Fawley, de boerenjongen voor wie klasse, godsdienst en seksuele verdrukking in de weg kwamen te staan van zijn hooggegrepen ambities. Jude groeit op in een de fictieve plattelandsstreek Wessex. Zijn leermeester Phillotson raadt de jonge Jude aan te gaan studeren, als hij iets in het leven wil terechtbrengen.
Het lot beslist er anders over, wanneer Jude de wulpse boerendochter Arabella zwanger maakt. De twee trouwen in allerijl, maar beide gaan niet veel later hun eigen richting uit: Arabella trekt naar Australië, Jude naar de universiteit van Westminster.
Hier wordt hij hals over kop verliefd op zijn nicht Sue Bridehead, die dank zij Jude mag lesgeven voor Phillotson. Dan slaat het noodlot alweer toe. Wanneer Sue hoort dat Jude wettelijk getrouwd is, huwt ze met Phillotson. Op de koop toe wordt Judes toegang tot de universiteit geweigerd. Het huwelijk tussen Sue en Phillotson blijkt echter een vergissing, waarna Jude en Sue samen gaan wonen. Het puriteinse Engeland doemt de twee tot bittere armoede en wanhoop: inmiddels vervoegd van drie kinderen (één van Arabella en twee van Sue) verliezen ze keer op keer werk en onderdak. En eens te meer slaat het noodlot toe.
Jude is wat je noemt drama van de zuiverste soort. De film ligt loodzwaar op de maag, en dat terwijl Winterbottom de apotheose van de roman zelfs aanzienlijk wijzigde om de film niet al te neerslachtig te maken. Het ongeluk en de wanhoop druipt van de hoofdpersonages af, en zelfs het meest hoopvolle optimisme komt pijnlijk tragisch over. Dit temidden van een grauw en regenachtig Engeland aan het einde van de negentiende eeuw.
Dit zegt overigens wel wat over de twee belangrijkste acteurs: de subtiele pijn en onwoestbare hoop op beterschap van Jude (Christopher Eccleston uit Trainspotting), en de iets meer uitgesproken, wanhopige pijn van Sue (Kate Winslet in een glansrol) die zich zo schuldig over haar gevoelens dat ze het lichamelijk aspect van de liefde zo lang mogelijk tracht te negeren.
Zware kost allemaal, je bent er dan ook voor of je bent er niet voor. Je kunt er in elk geval niet onderuit dat dit aangrijpend goeie cinema is.