Toen George Lucas begon te beseffen dat zijn The Star Wars (zoals de oorspronkelijke titel luidde) te uitgebreid werd voor één film besloot hij het middelste deel van het verhaal te nemen, en daarvan het eerste derde als Star Wars (A New Hope) te verfilmen. The Empire Strikes Back is dus geen direct gevolg van het overdonderend succes dat Star Wars kende in 1977, maar het vooraf geplande vervolg (en dus nummer 5 in de reeks) op de avonturen van Luke Skywalker in zijn strijd tegen het dictatoriale Emperium, en Darth Vader, de belichaming van het vleesgeworden kwaad.
In dit intergalactisch sprookje worden Luke Skywalker (Mark Hamill) en zijn kompanen Princess Leia (Carrie Fisher) en Han Solo (Harrison Ford) opnieuw door Darth Vader (David Prowse, met de stem van James Earl Jones) opgejaagd wanneer hij hun verborgen rebellenbasis op Hoth ontdekt. Na een buitengewoon spectaculair gevecht weet Skywalker te ontsnappen naar de planeet Dagobah, waar hij les krijgt van Yoda, een oude Jedi-leermeester. Terwijl Luke geconfronteerd wordt met de krachten van The Force zetten zijn vrienden koers naar de wolkenstad Bespin, waar ze onderdak hopen te krijgen van Hans oude vriend Lando Calrissian. Maar de donkere zijde van The Force blijkt sterker dan verwacht, en ook de prijs op Hans hoofd begint zwaar door te wegen...
The Empire Strikes Back is zonder de minste twijfel de beste film van de trilogie, en dat is grotendeels te danken aan de donkere en dreigende sfeer die zelfs uitmondt in een regelrecht bedrukt einde. Maar het is ook de grappigste film van de reeks, en dat is dan weer de verdienste van Yoda, de oude Jedi-leermeester, die zowat iedereen van het scherm speelt. En dat is een hele prestatie voor een latex-pop... Met de woorden 'Try Not. Do. Or Do Not. There Is No Try' wijzigde hij waarschijnlijk de levensloop van meer mensenlevens dan om het even welk karakter in welke film ooit, en zijn gevecht om zijn pas veroverde zaklantaarn is ongeëvenaard.
George Lucas gaf voor deze film het roer in handen van Irvin Kershner, maar niemand twijfelt er aan dat Lucas op alle vlakken het laatste woord had. Zijn fx-firma Industrial Light & Magic stond opnieuw in voor de speciale effecten, en werd alomgeprezen voor hun At-At scènes in het begin van de film. Zelfs na 17 jaar zijn ze nog steeds indrukwekkend, en dat in een tijdperk waarin computergegenereerde dinosaurïers de gewoonste zaak geworden zijn. Dat Yoda als latex-pop meer emoties loswekt dan een digitale Jabba The Hutt zegt eigenlijk genoeg.
Het is natuurlijk wel ironisch dat George Lucas twee pogingen nodig had om zijn levenswerk op het scherm te krijgen zoals hij dat wou: Try Not. Do. Or Do Not. There Is No Try... Hm...