De film Het Zusje was de revelatie op het 15e Nederlandse filmfestival te Utrecht. De regisseur Robert-Jan Westdijk kreeg het Gouden Kalf voor de beste speelfilm van het festival. Dit is zeker een prestatie voor een film die het in de competitie moet opnemen tegen de later oscarwinnende film Antonia met Willeke Van Ammelrooy. Het Zusje werd binnen de kortste keren een mediaspektakel. Alle Nederlandse kranten stonden eind september '95 vol met nieuws over deze originele verrassingsproductie. Is al deze aandacht en lof wel terecht?
Het succes, zowel bij critici als bij het publiek, kon onmogelijk te wijten zijn aan de aanwezigheid van een goed verhaal. Het plot is te gewoontjes en veel te alledaags om lang in het geheugen te blijven hangen. Het handelt over de obsessie van Maarten voor zijn zus Daantje (Kim van Kooten). Het is lang geleden dat ze elkaar nog gezien hebben en daarom besluit Maarten om zijn zus eens een bezoekje te brengen. Hij maakt haar wijs dat hij een documentaire wil maken over haar leven met het gebruik van zijn videocamera. In het begin blijven zijn tussenkomsten nog onschuldig maar naarmate de tijd verstrijkt wordt zijn houding autoritairder. Maarten grijpt rechtstreeks in haar leven in. Op een gegeven ogenblik slaagt hij erin om de relatie die zijn zus heeft met de knappe Ramon kapot te maken.
Zelfs de goede vriendin (Ganna Veenhuysen) van Daantje wordt door hem door middel van listige manipulaties naar de achtergrond gedrongen. De diepere grond van zijn onaangekondigd bezoek ligt in een onopgelost familiedrama dat op het einde van de film een cruciale rol speelt. Wat wel opvalt bij het bekijken van deze prent is de manier waarop het verhaal in beeld wordt gebracht en de wijze van invulling van het hoofdpersonage Maarten.
De rol van Maarten bestaat uit drie gedeelten. Het fysieke acteren wordt door Maarten Zomer gedaan terwijl de stem van het hoofdpersonage van Hugo Metsers III komt. Het belangrijkste werk komt echter van Bert Pot die verantwoordelijk is voor het camerawerk van de volledige film. De film wordt verteld vanuit het standpunt van de videocamera van Maarten. We zien hem slechts op enkele momenten echt in beeld. Deze creatieve aanpak van de debuterende regisseur geeft de film Het Zusje een koel en afstandelijk karakter wat het soms moeilijk maakt om zich in te leven in het verloop van het geheel. Dit homevideo gevoel wordt nog versterkt doordat de film effectief op video werd opgenomen en werd pas achteraf overgezet op pellicule. Maar eens het verrassingseffect van het cameragebruik verdwijnt, zakt de film in elkaar als een pudding. Dan rest alleen nog maar een geforceerd gezinsdrama. Ondanks zijn korte duur lijkt het geheel vooral naar het einde toe langdradig te worden. Over de cast kun je alleen maar schrijven dat ze met zichtbaar enthousiasme heeft getracht om Het Zusje op een hoger artistiek niveau te tillen.
Het is natuurlijk wel een debuutfilm en dit kan voor Robert-Jan Westdijk een verzachtende omstandigheid zijn. Met een dynamische ploeg werd op professionele manier en zonder subsidies een echte low-budget film gemaakt. Zowel de crew als de cast hebben meegewerkt op basis van een mogelijk winstpercentage. Het niveau van het eindresultaat is echter te laag om nu reeds te kunnen spreken van een toekomstige Nederlandse filmklassieker.
Er zijn nog andere films die op een frisse en elegante manier omgaan met de camera. Wie herinnert zich niet de zwarte Belgische komedie C'est arrivé près de chez vous (1992) over een kleine zelfstandige die met moorden zijn kost verdient. Hij nodigt en tv- ploeg uit om hem te volgen gedurende zijn werk. Gedurende deze bizarre samenwerking ontstaat er een hechte band tussen het hoofdpersonage Ben en de camera. Of wat dacht je van Sex, Lies and Videotapes uit 1989 (Winnaar van de Gouden Palm te Cannes) met James Spader en Andie McDowell. Spader is een amateurfilmer die vrouwen interviewt over alles wat met seks te maken heeft. De camera wordt door de man gebruikt als werkinstrument om bekentenissen af te dwingen. Zowel C'est arrivé près de chez vous als Sex, Lies and Videotape bewijzen dat het wel degelijk mogelijk is om goede films te maken over het omgaan met nieuwe mediamiddelen en het effect hiervan op mensen.