De debuterende regisseur Morteza Farshbaf zet de kijker flink aan het denken in de eerste minuten van zijn film. Vragen zijn er in overvloed. Wie maakte ruzie? Waarover? Wie ligt in de kamer? Wie zijn de drie in de auto? Wat is het verband tussen de twee scènes?
De antwoorden volgen snel. De ruziemakers waren de ouders van Arshia, de jongen op de achterbank. Aan het stuur zit zijn oom Kamran, op de passagiersstoel zijn tante Shahareh. Beiden zijn doofstom. In gebarentaal overleggen ze hoe en wanneer ze hun neefje gaan vertellen dat zijn ouders de vorige nacht zijn omgekomen in een auto-ongeluk. De jongen zelf kan horen en spreken en begrijpt gebarentaal. Zijn oom en tante moeten op hun woorden letten.
Overweldigend drama
Eens de verbanden zijn gelegd en de context is geschetst ontvouwt Mourning zich als een intrigerende road movie, een genuanceerde familieschets als een rake psychologische studie van mensen die onverwacht geconfronteerd worden met een overweldigend drama. Gezien hun handicap zullen de volwassenen hun eigen oplossing moeten zien te vinden. Arshia dient als hun tolk met de buitenwereld.
Vermoeidheid tijdens crisismomenten vergroot de wankele karaktereigenschappen van mensen onverbiddelijk uit. Ook nu stapelen de misverstanden tussen Kamran en Shahareh zich snel op en worden de ergernissen steeds hinderlijker. Intussen zit Arshia braaf op de achterbank. Het kind begrijpt het allemaal beter dan zijn oom en tante denken.
Kilometer na kilometer - richting de plek van het ongeval - stijgt de spanning. Op een bepaald moment zullen ze toch eens moeten vertellen waar ze heen gaan. De anticipatie op die mentale klap zorgt voor bijna even veel mentale onrust als de feiten zelf. Intussen blijven bijna vergeten, maar niet helemaal verwerkte familieproblemen de kop op steken, rijten oude wonden open en installeren demonen uit het verleden zich in hun hoofd. Op het moment dat de jongen op de achterbank alle aandacht zou moeten krijgen, gaat de relationele beerput open.
Verwrongen emoties
Morteza Farshbaf gaat de zware onderwerpen niet uit de weg. Hij is lekker zelfverzekerd en maakt zijn ambities ook helemaal waar. Mourning is een intelligente bespiegeling over onuitgesproken gedachten, verwrongen emoties en het onvermogen van mensen om elkaar echt te bereiken en te doorgronden.
Hij neemt zijn tijd om het proces van het geleidelijke verval te illustreren, om aan te tonen hoe de volwassenen opgeslorpt raken door hun eigen besognes en het uiteindelijke doel van de reis uit het oog verliezen. Farshbaf bekijkt hen uit alle hoeken, keert hen binnenste buiten. Hoe dieper hij graaft, hoe prangender en pijnlijker hun persoonlijk verhaal wordt.
De bevreemdende vormgeving maakt de intense karakterstudie extra prikkelend. Hoewel twee van de drie centrale personages niet kunnen spreken, drijft de film op vinnige dialogen. De gebarentaal is raar in het begin maar eens de verrassing daarover wegebt, verdwijnt de handicap naar de achtergrond en zie je alleen nog de met zichzelf worstelende mensen.
De achtergrondinformatie over hen komt mondjesmaat vrij, goed gedoseerd en uitstekend getimed zodat hun problemen en de karaktermisvormingen die daarmee gepaard gaan immer herkenbaar en geloofwaardig blijven. Opvallend is dat ook de jongen zijn deel van de aandacht krijgt en uitgroeit tot een personage met een even groot belang als de twee volwassenen.
Het scenario laat bewust een aantal vragen onbeantwoord. Zo speelt Mourning behendig een spel met de kijker. Farshbaf strooit met hints en let er tegelijkertijd op te vanzelfsprekende – tranerige melodramatische - wegen te vermijden. Het resultaat is verrassende, spannende en emotioneel geladen cinema uit een land dat zichzelf op filmvlak – zie A Separation, The Hunter & Circumstance – aan het heruitvinden is.
Lees ook:
- THEMA - IJZERSTERKE DEBUTEN
Klip - Zinderende emotionele draaikolk - THEMA - IJZERSTERKE DEBUTEN
Las Acacias - Mensen veranderen, maar niet zo snel - THEMA - IJZERSTERKE DEBUTEN
Mourning - Dwingende dialogen in stilte - THEMA - IJZERSTERKE DEBUTEN
Beyond - In het spoor van Bergman - THEMA - IJZERSTERKE DEBUTEN
Martha Marcy May Marlene - Vrouw in stukjes - THEMA - IJZERSTERKE DEBUTEN
Tyrannosaur - Verloren zielen
THEMA – IJZERSTERKE DEBUTEN
Planeet Cinema bespreekt in dit thema zes ijzersterke debuten van de afgelopen twee jaar.